Friday, September 11, 2026

साहित्य सदनद्वारा विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाका आख्यानमा सङ्गोष्ठीको आयोजना

नेपाली साहित्यका सशक्त हस्ताक्षर आख्यानकार विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको ११३ औं जन्मजयन्तीका अवसरमा वि.सं. २०८३ भाद्र २४ गते साहित्य सदन नेपालले सदनको रमेश विकल सभाकक्षमा 'आख्यानमा विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला’ विषयक सङ्गोष्ठी आयोजना गर्यो । वरिष्ठ साहित्यकार डा. तुलसीप्रसाद भट्टराई प्रमुख अतिथि र सदनका अध्यक्ष प्रा.डा. हेमनाथ पौडेलको अध्यक्षता रहेको सो सङ्गोष्ठी कार्यक्रममा प्रा.डा. लक्ष्मणप्रसाद गौतमले 'विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाका आख्यानमा इतरजातीय नारीपुरुष सम्बन्ध' प्रा.डा. नारायणप्रसाद चालिसेले 'विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाका आख्यानको प्रगतिशील वैचारिक समाजदर्शन' र डा. अनुपमा रेग्मीले 'विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला कथामा प्रयुक्त दिगकाल' विषयक गोष्ठीपत्र प्रस्तुत गर्दै नेपाली साहित्यको आख्यान क्षेत्रमा कोइरालाको विशिष्ट एवं बहुआयामिक योगदान रहेको चर्चा गर्दै नयाँ किसिमले लेखिएका आआफ्ना गोष्ठीपत्रहरू प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । कार्यक्रममा पूरक प्रस्तोताहरू प्रा.डा. रमेशप्रसाद भट्टराई, प्रा.डा. ज्ञानु पाण्डे र प्रा.डा. गोपीन्द्र पौडेलले कोइराला नेपाली आख्यान क्षेत्रको धरोहर भएको उल्लेख गर्दै गोष्ठीपत्रहरूमाथि आआफ्ना टिप्पणी र सुझाव राख्नुभएको थियो । गोष्ठीमा थप पूरक विचार राख्नेहरूमा वरिष्ठ साहित्यकारहरू डा. विष्णुविभू घिमिरे, प्रा.डा. जीवेन्द्र गिरी, प्रा.हेमचन्द्र नेपाल, प्रा. पुरुषोत्तम दाहाल, प्रा.डा. रामप्रसाद ज्ञवाली, प्रा.डा.जगदीशचन्द्र भण्डारी, साहित्यकार नर्मदेश्वरी सत्याल, भीमानन्द ढुङ्गाना, देविका तिमल्सिना, रमेश खनाल लगायत हुनुहुन्थ्यो । सङ्गोष्ठीमा काठमाडौँ महानगरपालिका वडा नं ६ का वडाध्यक्ष भुवन लामाले कोइरालाको लोकतन्त्रप्रतिको योगदानका बारेमा मन्तव्य राख्दै साहित्य सदनप्रति आफ्नो साथसहयोग सधैँ रहिरहने बताउनुभयो ।

साहित्य सदन नेपालका उपाध्यक्ष मित्रलाल पंज्ञानीले गोष्ठीको अैाचित्य र स्वागत मन्तव्य राख्नुभएको र सदनका सचिव प्रह्लाद पोख्रेलले सञ्चालन गर्नुभएको सो सङ्गोष्ठीमा प्रमुख अतिथि डा. तुलसी भट्टराईले कोइरालाका राजनीतिक र साहित्यिक योगदानमाथि प्रकाश पार्दै साहित्य सदन नेपालले कोइरालाका आख्यानमा केन्द्रित भएर जुन सङ्गोष्ठी आयोजना गरेको छ यो वर्तमान सन्दर्भमा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण रहेको छ र सायद आज मुलुकभरिकै सबभन्दा महत्त्वपूर्ण कार्यक्रम यो नै रहेको भन्नुभयो । उहाँले अहिलेको अवस्थामा लोकतान्त्रिक स्रष्टाहरू पुन: एकजुट हुनुपर्ने अवस्था आएको पनि बताउनुभयो । सभापतिका आसनबाट डा.हेमनाथ पौडेलले विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको नेपाली राजनीतिमा मात्र होइन, साहित्यमा पनि विशिष्ट योगदान रहेको उल्लेख गर्नुभयो र नेपालको राजनीतिक आकाशमा हिजो ठुला दलहरूले मुलुक र जनताका पक्षमा भन्दा पार्टी र व्यक्तिस्वार्थमा काम गर्दा जनता असन्तुष्ट बनेकाले आजको अवस्था आएको उल्लेख गर्दै अहिले मुलुक दोबाटोमा रहेको हुँदा लोकतन्त्रवादी शक्तिले आत्मसमीक्षा गरेर सुध्रने बाटोमा लाग्नुपर्ने र सबै लोकतान्त्रिक शक्तिहरू एकता बद्ध भएर मुलुकलाई सही दिशामा ल्याउन अगाडि बढ्नुपर्ने अवस्था आएको बताउनुभयो । उहाँले यसको सुरुवात यही कार्यक्रबाट साहित्यकारहरुबाट गरिएको बताउँदै अब प्रमुख अतिथिले भन्नुभए जस्तै लोकतान्त्रिक स्रष्टाहरूको संयुक्त मञ्चको आवश्यकता भएको पनि बताउनुभयो र यी गोष्ठीपत्रहरू परिमार्जन भएर आएपछि छिटै प्रकाशन गरिने पनि बताउनुभयो र उपस्थित सबैलाई धन्यवाद दिएर सभा समापन गर्नुभयो । सङ्गोष्ठीमा साहित्यकारहरू खगेन्द्र सङ्ग्रौला, प्रा.डा. कुलप्रसाद कोइराला, प्रा.डा. जगतप्रसाद उपाध्याय, प्रा.प्रयागराज वाशिष्ठ, कोशराज न्यौपाने, ईश्वरी लामिछाने, गोविन्द घिमिरे वेदमणि, मातृका पोखरेल, विष्णुप्रसाद शर्मा पराजुली, गोकुल अधिकारी, हिरामणि दुखी, प्रा.डा.नन्दीश अधिकारी ,मधुसुदन पाण्डेय, बिसु केसी, शान्ता मानवी, डा.विन्दु शर्मा, रामप्रसाद पन्त, ठाकुर शर्मा भण्डारी, गोपाल बराल, महेन्द्र चालिसे, युवराज मैनाली, डा.गीता त्रिपाठी, सीता शर्मा, डा.रजनी ढकाल डा. विदुला घिमिरे, डा.हरिप्रसाद सिलवाल, गणेश मिश्र लगायतका ९० जनाभन्दा बढी विशिष्ट साहित्यकारहरूको घनीभूत उपस्थिति रहेको थियो ।

000

साहित्य सदनको फेसबुक पेजबाट















Wednesday, September 2, 2026

कविता : रसुवा ! त्यसबेला म तिमीसँगै हुनेछु

  - मातृका पोखरेल


आँखाभरि भोलि बोकेर
जसरी बिहानको पहिलो घाम
हिमालको निधारमा आइपुग्छ
तिमी त्यसरी नै आउनू
अँध्यारोले छोपेका घरहरूको छानोमाथि
एउटा उज्यालो लिएर आउनू
रसुवा ! त्यसबेला म तिमीसँगै हुनेछु ।

भोलि पनि बिर्सनु हुँदैन हामीले
आमाको काखबाट हराएका बच्चाको आवाज
सुनाउनु पर्छ फेरि पनि
सधैँसधैँ छेउमा
उसको हराएको घरको तस्बिर
राख्नु पर्छ साँचेर
बुढो बाबुको खाली आँगनमा
फर्केर आउने पाइतालाको आवाज
सँगसँगै राख्नुपर्छ
एक्लिएको विश्वासको छेउमा
अझै बाँकी रहेको
जीवन र सपनाको स्पर्श
यी सबैसबै राख्नु पर्छ
हामीले सजाउनु नै छ उजाड बगरहरूमा
फेरि अर्को वसन्त
रसुवा ! त्यसबेला म तिमीसँगै हुनेछु ।

जीवनको आकाशमा निराशालाई भगाउनु छ
भोलि सबैरै
फेरि एउटा गाउँ बसाउनु पर्छ
फेरि एउटा भविष्य उठाउनु पर्छ
फेरि एउटा सभ्यता उठाउनु पर्छ
त्यसबेलासम्म हामीले
धैर्यताका बीजहरूले
आफ्नै घर, आँगनमा
विश्वास रोपिसक्नुपर्ने छ
ए चेतनाको वसन्ती मान्छे !
विश्वास नरोपी
बगरमा त्यसै उम्रिँदैन वसन्त
रसुवा ! त्यसबेला म तिमीसँगै हुनेछु ।

ooo

सल्लाघारी, भक्तपुर
२०८३ भाद्र १६ गते

[ २०८३ साल भाद्र १० गते भोटे कोशीमा आएको भीषण बाढीले रसुवा, नुवाकोट, धादिङलगायत जिल्लामा पारेको व्यापक जनधनको क्षतिपछि लेखिएको कविता ]



==========================================================









Wednesday, August 26, 2026

अनिलको कविताकृतिमाथि परिचर्चा

 


काठमाडौं । कवि अनिल श्रेष्ठको नवीनतम कविताकृति ‘यो देशको सबैभन्दा ठूलो मुर्दाघर हो सिंहदरबार’माथि परिचर्चा सम्पन्न भएको छ ।

वि.सं. २०८३ साल भाद्र ९ गते मंगलबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा कविताकृतिमाथि समीक्षात्मक मन्तव्य राख्दै समीक्षक बद्रीप्रसाद ढकालले अनिलका कविताले समाजको यथार्थ चित्रण गरेको बताए । यो कृति सशक्त कविताहरूको संग्रह भएको बताउँदै ढकालले कवितामा कविले भुइँमान्छेको आवाज बोलेको बताए । 

अर्का समीक्षक अमृता शर्माले कवि श्रेष्ठ मूलतः वैचारिक र गम्भीर चेतना भएका कवि भएको उल्लेख गर्दै वर्तमानको कुरूप यथार्थप्रति उनका कविताले दह्रिलो प्रहार गरेको बताइन्। समीक्षक शर्माले यो कृति आजको समयको सशक्त प्रतिपक्षी कविता भएको उल्लेख गरिन् । 

समीक्षक विष्णु ज्ञवालीले ६७ वटा कविताहरू समेटिएको यस कृतिमा सामाजिक, राजनीतिकलगायत अनेक विकृति विसंगतिमाथि कविले खरो प्रहार गरेको बताए । उनले कम्युनिष्ट आन्दोलनका समस्या पनि कवितामा आएको उल्लेख गरे ।

प्रमुख अतिथि साहित्यकार श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’ले कविले यो शीर्षक राखेर चुनौती स्वीकार गरेको बताउँदै यो कविताकृति कविताका पाठकमात्र नभएर राजनीतिज्ञ, प्रशासक सबैको हातहातमा पुर्‍याउनु पर्नेमा जोड दिए । 

आँबुखैरेनी स्रष्टा समाजले आयोजना गरेको कार्यक्रममा कृतिकार श्रेष्ठका साथै केशव पराजुली, विमल भौकाजी, मातृका पोखरेल, मित्रलाल पंज्ञानी, प्रा. कपिल अज्ञात, तेजविलाश अधिकारीलगायतले आफ्ना धारणा राखे ।

000

https://baahrakhari.com बाट साभार 











स्रष्टा सम्मान तथा पुरस्कार वितरण कार्यक्रम सम्पन्न

 


उदयपुर । उदयपुरको गाईघाटमा २०८३ भाद्र ७ गते आइतवार चार जना प्राज्ञिक स्रष्टालाई सम्मान तथा एक महिला स्रष्टालाई पुरस्कारसहित सम्मान गरिएको छ। उदयपुर साहित्य कला प्रतिष्ठानको दोस्रो अधिवेशन तथा पाँचौँ साधारणसभाको अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा स्रष्टाहरूलाई सम्मान तथा पुरस्कार प्रदान गरिएको हो।

भाषा आयोगका माननीय सदस्य मातृका पोखरेलको प्रमुख आतिथ्यतामा सम्पन्न कार्यक्रममा मातृका पोखरेल, विवश पोखरेल, खेम नेपाली र प्रा. डा. खेमराज खनाललाई सम्मान गरिएको थियो। सम्मानितमध्ये प्राज्ञ सञ्जय वान्तवा, डा. तारामणि राई र बुलु मुकारुङ भने कार्यव्यस्तताका कारण कार्यक्रममा उपस्थित हुन सकेनन्।

प्रतिष्ठानले प्रत्येक वर्ष प्रदान गर्दै आएको ‘शिवलोक साहित्य पुरस्कार’ यस वर्ष ‘प्रणाम सगरमाथा’ नियात्रा कृतिकी लेखिका भवानी खतिवडालाई प्रदान गरिएको छ। खतिवडालाई सम्मानपत्र, नगद ७ हजार ७ सय ७७ रुपैयाँ तथा दोसल्लासहित सम्मान गरिएको हो।

कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि मातृका पोखरेलले नेपाली भाषा, साहित्य, कला र संस्कृतिको विकासमा मोफसलको महत्वपूर्ण योगदान रहे पनि राज्यको प्राथमिकतामा यो क्षेत्र पर्याप्त पर्न नसकेको बताउनुभयो। समाजलाई बुझ्न र सामाजिक यथार्थलाई अभिव्यक्त गर्न भाषा, साहित्य, कला र संस्कृतिको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको उहाँको भनाइ थियो।

प्रतिष्ठानका महासचिव माधव पोखरेल गोज्याङ्ग्रेका अनुसार संस्थाले उदयपुरका चार प्राज्ञिक स्रष्टालाई सम्मान गर्ने कार्यक्रम तय गरेको थियो। सम्मान कार्यक्रमसँगै आयोजित रचना वाचनमा उद्धव घिमिरे, गोपाल कीर्ति, गोठकृष्ण ठकुरी, जीवन आरोहीलगायतले कविता प्रस्तुत गरेका थिए। त्रियुगा सङ्गीत विद्यालयका निर्देशक शैलेन्द्र खतिवडा, उपनिर्देशक रमेश ढुङ्गाना तथा विद्यार्थीहरूले गीत र नृत्य प्रस्तुत गरेका थिए।


यसैबीच, प्रतिष्ठानको दोस्रो अधिवेशनले डा. कैलाशकुमार राईको अध्यक्षतामा १७ सदस्यीय नयाँ कार्यसमिति चयन गरेको छ। समितिको उपाध्यक्षमा बासु पोखरेल, महासचिवमा माधव पोखरेल गोज्याङ्ग्रे, सचिवमा सरिता पौडेल र कोषाध्यक्षमा हरि विनोद खतिवडा चयन भएका छन्।

वरिष्ठ सदस्यमा महेन्द्र राई, शारदा प्रसाद भट्टराई र रविन्द्रराजा शाही तथा सदस्यहरूमा हिमालय पौडेल, कुमार कोइराला, भीम घाँसे, कीर्तिबहादुर खड्का, देवेन्द्र पोखरेल, सीमा कुमारी मास्के, विष्णु खड्का, चन्द्रनारायण चौधरी र टङ्क आले मगर चयन भएका छन्।

अधिवेशनले सल्लाहकार समितिको संयोजकमा महाकाव्यकार उद्धव घिमिरेलाई चयन गरेको छ। समितिमा हर्कनारायण श्रेष्ठ, गोपाल हुमागाईं, शैलेन्द्र खतिवडा, गोपालकृष्ण तिम्सिना, गङ्गा पहाडी र सुमित्रा पोखरेल रहेका छन्।

ooo

https://thearanikotimes.com बाट साभार
























----------------------------------------------------------------
यात्रा कार्यक्रमको सन्दर्भका अन्य फोटोहरू :