Sunday, August 9, 2026

'सम्झनामा कवि गोष्ठी' सम्पन्न

 


वरिष्ठ साहित्यकार तथा साहित्यिक पत्रकार नगेन्द्रराज शर्मालाई स्रष्टाहरूले २०८३ साउन २४ गते बिहान  'सम्झनामा कवि गोष्ठी' गरेर सम्झेको खबर छ।

साहित्यकार नगेन्द्रराज शर्माको गत असार ३१ गते ८९ वर्षको उमेरमा निधन भएको थियोे। नगेन्द्रराज शर्मा नेपाल साहित्यिक पत्रकार संघका पूर्व अध्यक्ष पनि हुन्।

नेपाल साहित्यिक पत्रकार संघद्वारा आयोजित उक्त कवि गोष्ठी संघका अध्यक्ष मोहन दुवालको सभापतित्वमा सम्पन्न भएको  थियो। कार्यक्रममा नेपाल स्रष्टा समाजका अध्यक्ष श्रीओम श्रेष्ठ 'रोदन', संघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष वियोगी बुढाथोकी, केन्द्रीय उपाध्यक्ष रामप्रसाद पन्त, अभिव्यक्तिका सम्पादक पवन आलोक, डा.तुलसी भट्टराई, शब्दपथका प्रधान सम्पादक किशोर पहाडी, साहित्यिक पत्रकार सङ्घका अध्यक्ष राधेश्याम लेकाली, दोभान पत्रिकाकी सम्पादक बालिका गिरी तथा नगेन्द्रराज शर्माका जेष्ठ सुपुत्र प्रणयराज शर्मा मञ्चासीन रहेका थिए।

नेपाल साहित्यिक पत्रकार संघका अध्यक्ष मोहन दुवालले साहित्यकार तथा साहित्यिक पत्रकार नगेन्द्रराज शर्माको व्यक्तित्व तथा कृतित्वका बारेमा संक्षेपमा प्रकाश पार्नुका साथै शर्मा आफ्नो पत्रकार गुरु भएको बताए। उनकै प्रेरणाले आफू साहित्यिक पत्रकारितामा लागेको बताए। आज वाचन गरिएका कविताहरू जनमत पत्रिकामा छापिने र विशेषाङ्कका रूपमा निस्कने पनि उनलेे बताएका थिए।

कवि गोष्ठीमा तीन दर्जनभन्दा बढी कविहरूले नगेन्द्रराज शर्माप्रति समर्पित  आ-आफ्नो रचना वाचन गरेर सुनाएका थिए।

रचना वाचन गर्नेहरूमा मोहन दुवाल, पवन आलोक, देविका तिमिल्सिना, किशोर पहाडी, डा.राजेन्द्रप्रसाद अधिकारी, राम प्रसाद पन्त, सूर्यप्रसाद लाकाजु, राधेश्याम लेकाली, मणि लोहनी, यादव भट्टराई, कृष्ण प्रधान, रामसुन्दर देउजा, प्रा.डा. सावित्री श्रेष्ठ, डा.दामोदर पुडासैनी'किशोर', डा.शैलेन्दुप्रकाश नेपाल, वियोगी बुढाथोकी, प्रल्हाद पोखरेल, डा.रामप्रसाद दाहाल, ललिता दोषी, कृष्ण बाउसे, मातृका पोखरेल, डा.छाया दत्त न्यौपाने, ठाकुर शर्मा भण्डारी, तेज विलास अधिकारी, डा. पुष्करराज भट्ट, राममणि ढुङ्गेल, राम विनय, सुभाषचन्द्र पौडेल 'भीमफेदीया', बुद्धिराज पाण्डे, तुलसीराम पुडासैनी, सृजना दुवाल, नवराज पुडासैनी 'ज्योत्सना', डा.शेखरकुमार श्रेष्ठ, रेणुका भट्टराई'मञ्जरी', गोपाल बराल, प्रणयराज शर्मा घिमिरे कृष्ण सुवेदी'भारद्वाज', वसन्त रिजाल तथा जगत वाशिष्ट  रहेका थिए।

डा.तुलसी भट्टराई, श्रीओम श्रेष्ठ'रोदन', विष्णुप्रसाद शर्मा पराजुली, अच्युत घिमिरे तथा बालिका गिरीले नगेन्द्रराज शर्माको व्यक्तित्व र साहित्यिक पत्रकारितामा उनलेे पुर्याएको योगदानको चर्चा गर्दै श्रद्धा सुमन अर्पण गरेका थिए।

पुतलीसडकस्थित ग्रीनलीफ रेष्टुरेन्टमा भएको कार्यक्रमको सञ्चालन संघका महासचिव चेतनाथ धमलाले गरेका थिए।

कार्यक्रमको शुरूवात नगेन्द्रराज शर्माको तस्बिरमा पुष्प गुच्छा र फूलको माला अर्पण गर्दै उहाँको स्मरणमा एक मिनेट मौन धारण गरिएको थियोे।

अन्तमा उहाँको तस्बिर जेष्ठ सुपुत्र प्रणयराज शर्मा घिमिरेलाई हस्तान्तरण गरिएको थियो।

ooo

शब्दपथबाट













































----------------------------------

कविता :

नगेन्द्रराज शर्मा एउटा नाम हो
[नगेन्द्रराज शर्माको सम्झनामा समर्पित]


- मातृका पोखरेल

केही मान्छेहरू छन्
समयको भीडमा
समयकै निधारमा
अभावमा किनेको कलमले
एउटा उज्यालो लेखेर जान्छन् ।

​नगेन्द्रराज शर्मा !
त्यही उज्यालोको एउटा नाम हो ।

​सस्तो प्रशंसा र होहल्लाको बजारबाट टाढा,
आफ्नै निष्ठाको एकान्त रोजेर
अन्धकारका भित्ताहरूमा
अक्षरका ससाना दियोहरू बाल्दै
अविचलित निरन्तर हिँडिरहने

​नगेन्द्रराज शर्मा !
त्यही साधनाको एउटा नाम हो ।

​सिर्जनालाई
समयको कठघरामा उभ्याउने साहस
सबैसँग हुँदैन
त्यही साहस बोकेर
उनले जोगाउन खोजे कलमको स्वाभिमान
उनले जोगाउन खोजे विचारको स्वतन्त्रता
उनले जोगाउन खोजे साहित्यको मर्यादा

​नगेन्द्रराज शर्मा !
त्यही अभियानको एउटा नाम हो ।

​नयाँ पुस्ताका अज्ञात आँखाहरूमा
सपनाका बीउ रोप्दै,
आफ्ना अनिँदा रातहरूलाई कालो मसी बनाएर
शब्दहरूको बगैँचा गोडमेल गर्ने
सिर्जनालाई नै जीवनको आस्था मान्ने

​नगेन्द्रराज शर्मा !
त्यही समर्पणको एउटा नाम हो ।

​युगहरू बदलिन सक्छन्,
समयको लय फेरिन सक्छ,
प्रतिवद्धताको गहिराइमा
साहित्यको निस्वार्थ उँचाइमा
हामीलाई बाटो देखाउँदै हिँडिरहने

​नगेन्द्रराज शर्मा !
त्यही यात्राको एउटा  नाम हो ।

ooo


‘मलाई पनि निद्रा लागेन’ कृतिमाथि विशद बहस

 


काठमाडौं। लोमश वाङ्मय प्रतिष्ठानको मासिक कार्यक्रम रचना वाचन तथा कृति परिचर्चा तारकेश्वर, डाँडागाउँमा अवस्थित हिम रश्मि हाई स्कुलमा २०८३ साल साउन २३ गते सम्पन्न भएको छ । प्रतिष्ठानका अध्यक्ष माधव घिमिरे ‘अटल’को अध्यक्षतामा सुसम्पन्न उक्त कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि थिए- वरिष्ठ प्रगतिवादी साहित्यकार डा. जगदीशचन्द्र भण्डारी । ‘मलाई पनि निद्रा लागेन’ कथासङ्ग्रहका कृतिकार मातृका पोखरेल, परिचर्चाकार महेश प्रसाई, खेमराज पोखरेल, विद्यालय इन्चार्ज महाप्रसाद अम्गाई कृष्णहरि भट्टलगायतका अतिथि सम्मिलित उक्त कार्यक्रममा दुई दर्जन बेसी साहित्यकारहरूले विभिन्न विधाका रचना वाचन गरेका थिए ।

कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि डा. जगदीशचन्द्र भण्डारीले प्रमुख अतिथिका हैसियतले सम्बोधन गर्दै कृतिकार मातृका पोखरेलसँग आफ्नो तीन दशक लामो रचनात्मक सम्बन्ध रहेको बताए । हरेक व्यक्तिमा द्वन्द्व हुने र समाजमा पनि हर घटना, परिघटनाबारे चर्चा,परिचर्चा र विमर्श हुने भन्दै भण्डारीले मान्छेले परिष्कृत जीवन बाँच्नकै लागि यस्तो हुने दाबी गरे । द्वन्द्वात्मक कोणबाट हरेक कुराको विश्लेषण हुने तर्क पेस गर्दै उनले मातृका पोखरेलका कथा समकालीन समाजको सजीव चित्र भएको जिकिर गरे । समाजलाई दिशानिर्देश गर्न साहित्यको अहम् भूमिका रहने भन्दै त्यस्तै खाले साहित्य सिर्जना गर्न भण्डारीले सबैलाई हौस्याए । साहित्यले सकारात्मक सामाजिक चेतना जगाउनै पर्ने र समकालीन समाजका विकृति र विसङ्गति उधिन्नै पर्ने भण्डारीको कथन थियो ।

त्यस्तै परिचर्चाकार तथा अर्का मूर्धन्य साहित्यकार महेश प्रसाईंले मातृकाका कथाको मुक्तकण्ठले सराहना गरे । विभिन्न वरिष्ठ साहित्यकारसँग तुलना गर्दै प्रसाईंले मातृका एउटा विचारप्रति प्रतिबद्ध साहित्यकार भए पनि त्यसभित्रका विसङ्गत कुराहरूलाई पनि निर्ममरूपमा उजागर गर्न नडराउने ल्याकत भएका व्यक्तित्व भएको भन्दै बखान गरे । समाजको खोक्रो चरित्र नङ्ग्याउन पोखरेल पारङ्गत भएको प्रसाईंको टिप्पणी थियो । केही कथाका कथानक उधिन्दै प्रसाईं तिनको साङ्गोपाङ्ग शल्यक्रिया पनि गरे भने समयाभावका कारण सबै कथाबारे विश्लेषण गर्न सम्भव नभएको स्विकारे ।

उता लघुकथामा विशिष्ट पहिचान बनाएका तर हालै ‘अर्कै सत्य’ कथासङ्ग्रह समेत पाठकमाझ पस्केका चर्चित लघुकथाकार खेमराज पोखरेलले मातृका पोखरेलको कथामा समाविष्ट द्वन्द्वविधानबारे चर्चा गर्दै मातृकालाई अत्यन्त समसामयिक र मन छुने कथा लेख्ने कथाकारका रूपमा चित्रित गरे । उमेरमा भाइ पुस्ताको भए पनि कथाकारितामा मातृका आफ्ना ठुल्दाइ भएको उनको भनाइ थियो ।

त्यसैगरी आफ्नो रचना-गर्भबारे खोतल्दै मातृका पोखरेलले कथाका सबै कच्चा पदार्थ आफ्नै गाउँ समाज र भूगोल रहेको भन्दै सूक्ष्म कुराले पनि आफ्नो मन बिथोल्ने र तिनलाई यथासम्भव आख्यानीकरण गरिहाल्ने आफ्नो स्वभाव भएको अवगत गराए । पोखरेलले महेश प्रसाईंले उठान गरेको विषय नै आफूले पर्गेलेको भन्दै कथा लेखन हाम्रै वरिपरिका विसङ्गत विषय र समसामयिक परिघटनालाई यथासम्भव उठान गर्नुपर्ने कथाकारको दायित्व हुने तर्क गरे ।

साहित्यकार कृष्णहरि भट्टले दर्शन र साहित्यको अन्योन्याश्रित सम्बन्धको सङ्क्षिप्तमा परिचर्चा गर्दै मातृकाका कथाले समाज र आफूलाई आदर्श ठान्ने तर यथास्थितिलाई सकार्नेहरूको चरित्र बदल्न सहजीकरण गर्न सक्ने औँल्याए ।

हिम रश्मि हाई स्कुलका इन्चार्ज महाप्रसाद अम्गाईंले आफ्नो विद्यालय साहित्यिक गतिविधि सञ्चालन गर्ने अत्यन्त कम संस्थाहरूमध्ये एक रहेको बताउँदै आफूहरूले कला,साहित्य र संस्कृतिको उन्नयन पनि शिक्षा दिनु सरह ठान्दै आएको तर्क गरे । आगामी एक वर्ष मात्र नभई त्यसपछि पनि आफूहरू यस्ता कार्यक्रमलाई नियमितता दिन दत्तचित्त रहेको अम्गाईको कथन थियो ।

लोमश वाङ्मय प्रतिष्ठानका अध्यक्ष माधव घिमिरे ‘अटल’ले आफ्नो संस्थाले साहित्य उन्नयन र ओझेलमा परेका स्रष्टालाई प्रकाशित गर्ने काम निरन्तर गरिरहने भन्दै कार्यक्रम व्यवस्थापनको जिम्मा लिने हिम रश्मि हाई स्कुलप्रति संस्था कृतज्ञ भएको बताए ।प्रतिष्ठानलाई नव सर्जक लगायत तमाम सर्जकहरूको साझा मञ्चका रूपमा विकास गर्दै लैजाने आफूहरूको ध्येय भएको उनको कथन थियो ।

कार्यक्रममा कृष्णहरि भट्ट, श्याम कृष्ण डङ्गोल, समाश्री, दिलकुमारी डङ्गोल, कमला घिमिरे, गङ्गा खतिवडा, रूबि सत्याल, भीम क्षेत्री, पौडेल बिमुन्स, पुरुषोत्तम रसुवा, प्रसिद्धि थापा, एलिसा भण्डारीलगायत दुई दर्जन बेसी स्रष्टाहरूले आआफ्ना रचना वाचन गरे भने अनुप खनालले सुरिलो स्वरमा गीत प्रस्तुत गरे । त्यसरी नै स्रष्टा पदयात्राका महासचिव गङ्गाप्रसाद भेटवाल, प्रविधि-मैत्री शैक्षिक अभियन्ता विश्वराज अर्यालले समकालीन साहित्यबारे सङ्क्षिप्तमा प्रकाश पारे । कवि एन्जल निलु, बालसाहित्यकार केशरी अम्गाई, अग्निचक्र मासिकका सम्पादक लक्ष्मीप्रसाद भट्टराईको विशेष उपस्थिति रहेको सो कार्यक्रममा समुपस्थित स्रष्टाहरूलाई गङ्गा खतिवडाले धन्यवाद ज्ञापन गरिन् भने मुक्तककार तथा सञ्चारकर्मी जयराम बिडारीले सहजीकरण गरे ।

००० 
जयराम बिडारीबाट तयार गरिएको समाचार 
https://smartpati.com बाट साभार