Saturday, June 27, 2026

‘क्षितिजका रङहरू’ नियात्रासङ्ग्रहको सार्वजनीकरण

माधव घिमिरे ‘अटल’

काभ्रे । बहुआयामिक साहित्यकार महेन्द्र चालिसेको दोस्रो नियात्रा कृति “क्षितिजका रङहरू” यही २०८३ असार १३ गते काभ्रेको कुन्ताबेसीस्थित नव प्रतिभा इङ्लिस स्कुलमा सार्वजनीकरण भएको छ । कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि प्राज्ञ दिनेशराज पन्तले आफूले ‘क्षितिजका रङहरू’ चौबीस घण्टा नबित्दै आफूले अध्ययन गरिसकेको भन्दै आफूले “पृथ्वीनारायण शाहका चिठी” सम्पादन गरेको प्रसङ्ग पनि कोट्याए । उनले बीचबीचमा संस्कृतका सूक्तिहरू मिसाएर ठट्यौलो पाराले आफ्नो महत्त्वपूर्ण वाणीलाई विश्राम दिए ।

नियात्राकार महेन्द्र चालिसेले विरासत धान्न आग्रह गर्ने युवराज मैनालीको नाम उच्चारण गरे । रमेश खनाल र विमल पौड्यालको समेत नामोच्चारण गर्दै उनले यो कृतिको सम्पूर्ण जस उनै तीन जनालाई दिए । त्यसरी नै आफैँले अढाइ दशकअघि स्थापना गरेको नव प्रतिभा विद्यालयलाई पनि चालिसेले धन्यवाद ज्ञापन गरे ।

वरिष्ठ साहित्यकार रोचक घिमिरेले अब महेन्द्र चालिसेलाई रमेश विकलका छोरा वा विजय चालिसेका भाइ भन्ने परिचय गराउन जरुर नभएको बताउँदै विकलसँगका आफ्ना यादगार क्षणहरूको स्मरण मात्र गरेनन् बरू उनीसँगका सान्निध्य पनि उजागर गरे । महेन्द्रको कृति विमोचनमा आफू सहभागी हुन पाउँदा हर्ष लागेको बताउँदै घिमिरेले ‘बुलाँकी माया’ शीर्षकीय कविता वाचन गरे ।

नेपाल ललितकला प्रज्ञाप्रतिष्ठानका पूर्व कुलपति के.के. कर्माचार्यले रोचक घिमिरेको खरोपनको खुलेर प्रशंसा गर्दै महेन्द्र चालिसेको स्वभाव पनि उस्तै रहेको उनको भनाइ थियो । विद्यालयको यो विशाल कार्यक्रम आयोजना आफैँमा पुनीत कर्म भएको कर्माचार्यको कथन थियो ।

वरिष्ठ समालोचक गोपी मैनालीले महेन्द्र चालिसेको ‘लेकबेसीको सुगन्ध’ यही सेरोफेरोमा सार्वजनीकरण गरेपछि दोस्रो नियात्रासङ्ग्रह ‘क्षितिजका रङहरू’ आज लोकार्पण भएको अवगत गराउँदै एउटा सार्थक सिकाइका निम्ति चालिसेले लेख्ने गरेको बताए । मैनालीले ‘सहर परिचित अनुहारको न्यानो खोजिरहेछ’ जस्ता सूक्तिमय वाक्यहरू समाविष्ट गरी लेख्ने कम लेखकमध्ये चालिसे एक भएको जिकिर गरे । कृतिभरिकै साङ्गोपाङ्ग शल्यक्रिया गर्दै मैनालीले कृति सामान्य पाठकका निम्ति समेत सङ्ग्रहणीय भएको दाबी गरे । चालिसेको यात्रा निरुद्देश्य,अत्यन्त हतारमा तथा कसैको प्रायोजनमा हुने गरेको भन्दै चालिसेलाई कुनै पनि ठाउँ मनपर्ने मैनालीको दाबी थियो । प्रकृतिभन्दा पर्यटनलाई बेसी महत्त्व दिएको भन्दै दृश्य कम र दृष्टिकोण बढी चालिसेको वैशिष्ट्य भएको मैनालीको कथन थियो ।

अर्का वरिष्ठ समालोचक ठाकुर शर्मा भण्डारीले सङ्क्षिप्त रूपमा कृति समीक्षाको दैलो उघार्दै महेन्द्र चालिसेको तीक्ष्ण स्मरण शक्तिको सराहना गरे । ‘क्षितिजका रङहरू’ नियात्रासङ्ग्रह काव्यिक शैली तथा सूक्तिमय भाषामा लेखिएको भण्डारीले जिकिर गरे ।

साहित्यकार महेश प्रसाईले आयोजकलाई बधाई ज्ञापन गर्दै यहाँ यति लोकप्रिय कार्यक्रम राखेकामा सन्तोष व्यक्त गरे । एक फरक प्रसङ्गमा प्रसाईले डा.विप्लव ढकालको ‘पोएट्री म्युजियम’ अभियानलाई सघाउन आग्रह पनि गरे । विभिन्न वरिष्ठ व्यक्तित्वहरूको नाम लिँदै प्रसाईले बिग्रँदै गरेको पठन संस्कारलाई पुनः जागृत गर्न उपस्थित आगन्तुकहरूलाई आह्वान गरे ।

अर्का समालोचक युवराज मैनालीले कृति सफलताको शुभकामना दिँदै महेन्द्र चालिसे धेरै साधना नगरी जे फुर्‍यो त्यही लेख्ने व्यक्ति भएको र यो पुस्तक त्यसैको साक्ष रहेको जिकिर गरे । उनले मन्डनदेउपुर नपालाई राष्ट्रियस्तरको पुरस्कार घोषणा गर्न पनि घच्घच्याए । उनले चालिसेलाई इन्द्रावतीजस्तै बगिरहन आग्रह गर्दै सङ्ख्याभन्दा गुणस्तरलाई ध्यान दिन सुझाए ।

साहित्यकार तेजप्रकाश श्रेष्ठले महेन्द्र चालिसेसँगको उठबसको खुलासा गर्दै उनको लेखन सक्रियताको तारिफ गरे भने स्वागत मन्तव्यकै सिलसिलामा कवि डा. विप्लव ढकालले कृति सफलताको कामना महेन्द्र चालिसेले माहुरी बनेर विचरण गर्दै आफूहरू जस्तै पाठकलाई साहित्यिक मह चटाइरहेको ठोकुवा गरे ।

समाजसेवी दीपक पौडेलले विद्यालय र त्यसका प्राचार्यको मुक्तकण्ठले प्रशंसा गर्दै स्थानीय भूगोल र बासिन्दाको सङ्क्षिप्त परिचय दिए । उनले सम्पूर्ण अतिथिहरूलाई स्वागत गरे ।

मन्डनदेउपुर नपा वार्ड नं -७ का वडाध्यक्ष विष्णुप्रसाद पौडेलले यस्तो गहन कार्यक्रम गरेकोमा विद्यालयको तारिफ गर्दै आफूहरूले नै गर्नुपर्ने यो कार्यक्रमको आयोजना विद्यालयले गरेकोमा उनले हर्ष व्यक्त गरे । सङ्कटमा हरेस नखाईकन अघि बढ्न सबैलाई आग्रह गर्दै आफूहरू पनि यस्ता कार्यक्रम आयोजना गर्न लालायित भएको खुलासा गरे ।

कार्यक्रममा डा. गोपाल पौडेलले शार्दूलविक्रीडित छन्दको ‘प्रेमिकाको सम्झनामा’ शीर्षकीय कविता वाचन गरे भने जुनु श्रेष्ठले विद्यार्थीलाई अर्ती दिने गजल वाचन गरिन् । सञ्चारकर्मी नवराज बजगाईले साहित्यले समाज बोल्ने, संस्कार र संस्कृति बोल्ने र समाजलाई सकारात्मक रूपान्तरण गर्ने बताए ।

नव प्रतिभा इङ्लिस स्कुलका प्राचार्य होमप्रसाद चौलागाईको अध्यक्षतामा आयोजित विमोचन समारोहमा भाषा आयोगका सदस्य तथा प्रलेस पूर्व अध्यक्ष मातृका पोखरेल, वरिष्ठ बालसाहित्यकार प्रमोद प्रधान, महाकाव्यकार बाजुराम पौडेल, परशुराम परासर, कर्णाद महर्षि, नेपाल उपन्यास समाजका अध्यक्ष शङ्कर भारती, स्रष्टा पदयात्राका महासचिव गङ्गाप्रसाद भेटवाल, वरिष्ठ साहित्यकार डिल्लीराम मिश्र श्रमजीवी, विमल अर्याल, वसन्त रिजाल, एनबी जनकपुरी, प्रमोद स्नेही, सूचक प्रकाशनका अध्यक्ष दीपक भेटुवाल, गजलकार प्रमोद भण्डारी, आलोक चालिसे, सञ्चारकर्मी जयराम बिडारी, प्रतीक घिमिरे, दुर्गाप्रसाद अधिकारी भमरकोटे, ध्रुबराज थापा,निबन्ध आचार्य , एन्जल निलु, बिमल कोइराला, रुपा चालिसे लगायतका झन्डै दुई सय स्रष्टाहरूको उपस्थिति रहेको सो कार्यक्रमको सहजीकरण सोही विद्यालयकी शिक्षिका दीपिका ढकालले गरिन् ।

000

https://smartpati.com बाट साभार 


Sunday, June 21, 2026

श्यामप्रसाद स्मृति पुरस्कार - २०८३ विजय कठायतलाई समर्पण गरियो

वैकुण्ठहरि श्रेष्ठ स्मृति प्रतिष्ठानको आयोजनामा यही २०८३ साल असार ६ गते श्याम प्रसाद शर्माको ९७ औं जन्मजयन्तीको अवसर पारेर श्यामप्रसाद स्मृति पुरस्कार - २०८३ समर्पण कार्यक्रमको आयोजना गऱ्यो । वैकुण्ठहरि श्रेष्ठ स्मृति प्रतिष्ठानका अध्यक्ष श्यामकृष्ण श्रेष्ठको अध्यक्षतामा आयोजित उक्त कार्यक्रममा आदर्श माध्यमिक विद्यालय, लायकु, ठिमीका छात्र विजय कठायतलाई रू. १oooo / - (दस हजार) नगद र प्रमाणपत्रसहित पुरस्कृत गरिएको थियो ।

कार्यक्रममा प्रगतिशील लेखक सङ्घका पूर्व अध्यक्ष मातृका पोखरेल, प्रसिद्ध जनसंगीतकर्मी श्याम तमोट, आदर्श माध्यमिक विद्यालय, लायकू, ठिमीका प्रधानाध्यापक बुद्धि कुमार द्यों श्रेष्ठ लगायतले वैकुण्ठहरि श्रेष्ठ र श्यामप्रसाद शर्माको योगदानबारे मन्तव्य राखेका थिए ।

कार्यक्रमको संचालन साहित्यकार कृष्णमोहन जोशीले गर्नुभएको थियो ।

Saturday, June 20, 2026

सरकारी कामकाजका भाषाहरू : भाषा आयोगको सिफारिस र कार्यान्वयनको अवस्था विषयक गोष्ठी सम्पन्न

सरकारी कामकाजका भाषाहरू : भाषा आयोगको सिफारिस र कार्यान्वयनको अवस्था विषयमा भाषा आयोगले यही २०८३ असार ५ गते शुक्रबार विद्वत प्रवचनको कार्यक्रम आयोजना गऱ्यो । भाषा आयोगका माननीय सदस्य मातृका पोखरेलको सभापतित्वमा भएको कार्यक्रममा कार्यक्रमको विषयवस्तु र औचित्यमाथि माननीय सदस्य डा. पुष्करराज भट्टले धारणा राख्नु भएको थियो ।

कार्यक्रममा सरकारी कामकाजका भाषाहरू : भाषा आयोगको सिफारिस र कार्यान्वयनको अवस्था विषयमा भाषा आयोगका पूर्व अध्यक्ष डा. गोपाल ठाकुरले विचारपत्र प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । विचारपत्रमाथि भाषा आयोगका सल्लाहकारद्वय रामावतार यादव, जीवेन्द्रदेव गिरीसहित भाषिक अभियन्ताहरू इन्द्रजित सहनी (बज्जिका), उमेश स्थापित (नेपाल भाषा), धनमान गुरुङ ( गुरुङ भाषा ), निरन्ती तुम्बापो ( याक्थुङ लिम्बु), लगायतका वक्ताहरूले आफ्ना जिज्ञासा एवम् कार्यान्वयनको अवस्थाका बारेमा आफ्ना विचारहरु राख्नुभएको थियो ।

कार्यक्रमको संचालन भाषा आयोगका उपसचिव विमला काफ्लेले गर्नुभएको थियो ।

ooo



























जरा फाउन्डेसनद्वारा ज्ञानु राणाको सम्मान; सावित्री गिरीको ‘छाल ओढेर’ माथि विमर्श सम्पन्न

 


-जयराम बिडारी

२०८३ असार ४,काठमाडौँ

जरा फाउन्डेसन नेपाल र शान्ति साहित्य परिवारको संयुक्त आयोजनामा राजधानीमा एक विशेष साहित्यिक समारोह सम्पन्न भएको छ । कार्यक्रममा वरिष्ठ गायिका ज्ञानु राणालाई विशेष सम्मान गरिनुका साथै गजलकार सावित्री गिरी ‘सुकु’को नवीन गजलसङ्ग्रह ‘छाल ओढेर‘ माथि परिचर्चा र बहुभाषिक गजल प्रस्तुति समेत गरियो ।

फाउन्डेसनका अध्यक्ष एवं प्रखर साहित्यकार कृष्ण प्रसाईको अध्यक्षता तथा वरिष्ठ गायिका ज्ञानु राणाको प्रमुख आतिथ्यतामा उक्त कार्यक्रम भव्य रूपमा सम्पन्न भएको हो ।

राष्ट्रिय धुन र दीप प्रज्वलन गरी सुरु गरिएको उक्त कार्यक्रममा शान्ति साहित्य परिवारका अध्यक्ष कृष्णराज अधिकारीले स्वागत मन्तव्यका साथ संस्थागत गतिविधि बारे प्रकाश पारेका थिए । मन्तव्यका क्रममा उनले साहित्य समाजको ऐना भएको र यसले मानवीय सेवामा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने कुरामा जोड दिए । यसै गरी, कवि प्रज्वल अधिकारीले ‘जरा फाउन्डेसन’को ऐतिहासिक पृष्ठभूमिमाथि प्रकाश पार्दै वि.सं. २०४६ देखि साहित्यिक यात्रा सुरु गरी २०७२ मा दर्ता भएर यस संस्थाले ओगटेको आयाम र साहित्यिक उत्थानमा पुर्‍याएको योगदानबारे चर्चा गरे ।

उक्त अवसरमा गजलकार सावित्री गिरी ‘सुकु’को गजलसङ्ग्रह ‘छाल ओढेर’ कृति उपर परिचर्चा गरिएको थियो । संग्रहको समीक्षा गर्दै समीक्षक सुधीर ख्वविले कृतिभित्र संग्रहित १०१ वटा गजलहरूले जीवनका यथार्थ, संघर्ष र भावनालाई कलात्मक रूपमा समेटेको बताए गजलमा काफिया र रदिफको सन्तुलित प्रयोग निकै सुन्दर रहेको चर्चा गर्दै उनले यी गजलहरूमा आत्मपरकता र जीवनका भोगाइहरू जीवन्त रूपमा आएको उल्लेख गर्दै सुधार गर्नुपर्ने कतिपय पाटोमा ध्यान दिन सुझाए ।

सो अवसरमा नेपाली, हिन्दी र उर्दू भाषाका गजलहरूको विशेष प्रस्तुतिले हललाई गुञ्जायमान बनाएको थियो । कार्यक्रममा गजलकारहरू देवेन्द्र केसी ‘देबु’, मुमताज अन्जुम, तबासुर मिकरानी, बिटु केसी, फुरकान फैजी, शीतल कादम्बिनी, समा श्री, दिया गिरी, सुमित्रा सुमी र नानीबाबा अधिकारी लगायतले सुकुकृत उत्कृष्ट गजलहरू वाचन गरेका थिए । कार्यक्रममा गजल वाचन गरिएका गजलकारहरूलाई विभिन्न अतिथिहरूद्वारा मायाको चिनो प्रदान गरिएको थियो ।

सो अवसरमा कार्यक्रमकी प्रमुख अतिथि तथा वरिष्ठ गायिका ज्ञानु राणालाई आयोजकका तर्फबाट माला, दोसल्ला र सम्मान पत्रद्वारा विशेष सम्मान गरिएको थियो । प्रमुख अतिथि राणाले गजलकार सावित्री गिरीको लेखन यात्रा र समर्पणको प्रशंसा गर्दै ‘छाल ओढेर’ गजलसङ्ग्रह नेपाली गजल साहित्यका लागि एउटा महत्त्वपूर्ण प्राप्ति भएको धारणा व्यक्त गरिन् । उनले आफ्ना पिताजी जनकवि केशरी धर्मराज थापाको हात समाएर १४ वर्षको उमेरदेखि रेडियो नेपाल पुगेको पनि साठी वर्ष व्यतीत भइसकेको पत्तै नपाएको धारणा व्यक्त गरिन् । त्यही यात्राको निरन्तरता स्वरूप आज यो सम्मान प्राप्त गर्न सकेकी हुँ । यसको श्रेय सरस्वतीको कृपा र मातापिताको योगदानलाई जान्छ भन्दै आयोजकप्रति आभार व्यक्त गरिन् ।

कार्यक्रममा वरिष्ठ गायक शिशिर योगी, भाषा आयोगका सदस्य मातृका पोखरेल, मदनराज थापा, मनोविद् निर्मला फुयाल र पत्रकार महेशजंग कुँवर लगायतले स्रष्टा गिरीको सिर्जनशीलता र कृतिको सफलताको कामना गर्दै आ-आफ्नो धारणा राखेका थिए ।

सिर्जना शर्माद्वारा सहजीकरण गरिएको कार्यक्रमको समापन गर्दै सभापति कृष्ण प्रसाईले उपस्थित सम्पूर्ण अतिथि, स्रष्टा र सञ्चारकर्मीहरूलाई धन्यवाद ज्ञापन गरे । उनले जरा फाउन्डेसन सधैँ ओझेलमा परेका प्रतिभा र गुणस्तरीय साहित्यको प्रवर्द्धनमा निरन्तर लागिरहने प्रतिबद्धता समेत व्यक्त गरे ।

000

https://shabdasarovar.com बाट साभार